Przejdz do menu

Przejdz do treści właściwej

Ulti Clocks content
dziennik166x80

Polecane strony

Królewskie elekcje an woli

Pajacyk - głodne dzieci nie myślą  o nauce
Pajacyk - głodne dzieci nie myślą  o nauce

Treść właściwa


Patron szkoły
poniedziałek, 27 kwietnia 2009 10:45

Krótka biografia gen. Władysław Sikorskiego, Wielkiego Bohatera Narodowego, człowieka, który Wolność Polski cenił ponad wszystko.

Władysław Eugeniusz Sikorski urodził się 20 maja 1881 roku w Tuszowie Narodowym, niedaleko Mielca.

1. Dzieciństwo i młodość.

Rodzice małego Władysława byli szczęśliwym małżeństwem. Niestety, w roku 1884 umiera ojciec Naszego Bohatera - Tomasz, pozostawiając żonę Emilię z czwórką dzieci. Młoda wdowa przenosi się do Hyżnego, gdzie zarabia na życie szyjąc dla sąsiadów i okolicznych dworów, czasami podejmując się obowiązków opiekuńczych.

Gdy Władysław ma siedemnaście lat jego matka decyduje, że powinien trafić do rzeszowskiego męskiego seminarium nauczycielskiego. Dyrektorem seminarium był wówczas Julian Zubczewski. Od razu młodziutki przybysz z Hyżnego zwrócił uwagę jego i innych wychowawców. Po kilku tygodniach Sikorski nie mieszkał już w internacie, lecz w domu dyrektora. Przysłuchiwał się tam częstym rozmowom o literaturze, o historii, o perspektywach przemian społecznych i - oczywiście - o sprawie polskiej. Święta i wakacje spędzał u matki w Hyżnem. Uroda i wdzięk jednały mu przyjaciół, w okolicznych dworach pożyczano mu książki, których Władysławowi nigdy nie było za dużo. Dyrektor Zubczewski, zorientowawszy się w możliwościach swego wychowanka, odradził mu ograniczanie się do seminarium i zapewnił pomoc materialną na początki dalszych studiów. W roku 1902 chłopiec zdał więc maturę we Lwowie i zapisał się na wydział budownictwa wodnego Politechniki Lwowskiej.

2. Początki działalności niepodległościowej.

Od pierwszych lat studiów młody Sikorski wciągał się energicznie w działalność niepodległościową i społeczną. Był lubiany i ceniony przez kolegów, toteż wybrali go prezesem Bratniej Pomocy i koleżeńskiego sądu honorowego. Przerwał studia w roku akademickim 1904/1905, by odbyć obowiązkową służbę wojskową. Dla młodych ludzi po maturze była ona w armii austriackiej ograniczona do jednego roku, a po przejściu późniejszych ćwiczeń dawała prawo do stopnia oficerskiego. Już w roku następnym został więc Sikorski podporucznikiem rezerwy piechoty. Studia politechniczne ukończył w roku 1907, a w rok później zdobył dyplom inżyniera (zgodnie z dzisiejszą nomenklaturą – magistra inżyniera). Wykładając taktykę dla uczestników tajnych kółek wojskowych Polskiej Partii Socjalistycznej, poznał organizującego je wówczas we Lwowie Kazimierza Sosnkowskiego, a także Mariana Kukiela i Mieczysława Dąbkowskiego. Latem 1908 roku założyli we czwórkę tajny Związek Walki Czynnej - Sikorski znalazł się w ten sposób w głównym nurcie podejmowanej właśnie walki. Pan Zubczewski był wówczas dyrektorem seminarium nauczycielskiego w Stanisławowie. Jego adoptowana córka, Helena, młodsza od Władysława o siedem lat, wyrosła na piękną kobietę. Helena i Władysław pobrali się w czerwcu 1909 roku. Był to bardzo udany i trwały związek, zaś miesiące, kiedy trzy młode, zaprzyjaźnione ze sobą małżeństwa (Sikorscy, Dobruccy i Hollendrowie) wyjechały do Leżajska, gdzie mężowie robili pomiary inżynieryjne w związku z regulacją Sanu, okazały się w życiu Władysława okresem pełnej beztroski. Już nigdy nic podobnego nie było mu dane.

W roku 1912, po wybuchu wojny bałkańskiej, w obliczu zaostrzenia się stosunków austriacko-rosyjskich, Władysław Sikorski wspierał poczynania Józefa Piłsudskiego w tworzeniu polskich kadr wojskowych. Ostatni okres przed wybuchem I wojny światowej, mijał mu na coraz bardziej wytężonej działalności politycznej. Latem 1913 roku, po odbyciu kolejnych ćwiczeń wojskowych, osiągnął stopień porucznika rezerwy.

3. I wojna światowa.

Rok 1914 i wybuch I wojny światowej to początek urzeczywistniania nadziei polskich niepodległościowców. W sierpniu 1914, po nieudanej próbie wywołania powstania na terenie zaboru rosyjskiego przez Józefa Piłsudskiego i jego Kompanię Kadrową Strzelców, Władysław Sikorski tworzy w Wiedniu. Naczelny Komitet Narodowy. W sekcji krakowskiej Komitetu Sikorski zostaje szefem Departamentu Wojskowego i otrzymuje stopień podpułkownika. O ile NKN stawał się rodzajem rządu nie istniejącego jeszcze państwa polskiego, o tyle Piłsudski wchodził w rolę naczelnego wodza wojsk walczących w polu, Sikorski zaś ministra spraw wojskowych przygotowującego naród i wojsko do walki. Obaj reprezentowali całkowicie odmienne metody działania. Piłsudski zachowywał zasadniczą nieufność wobec wszelkich obcych legalizmów, Sikorski natomiast wierzył w skuteczność inicjatyw toczonych na torach oficjalnych. Choć młodszy o czternaście lat Sikorski długo pozostawał pod urokiem pochmurnego i stanowczego Litwina, tarcia, a potem konflikt między nimi były nieuniknione. Sikorski, jako szef Departamentu chciał tworzyć formacje polskie bez względu na osobę aktualnego dowódcy, Komendant zaś widział je tylko w jednym ręku - swoim.

Monarchia austrowęgierska szybko okazała swą militarną słabość i zaczęła usuwać się w cień cesarskich Niemiec. 5 sierpnia 1915 roku Niemcy zdobyli Warszawę, a 16 sierpnia przybył tam Piłsudski i założył tam tajną Polską Organizację Wojskową. Zrobił to niezależnie od wiedeńskiego Komitetu. Od tego czasu drogi Sikorskiego i Piłsudskiego zaczęły się powoli rozchodzić, chociaż cel pozostawał jeden – WOLNA I NIEPODLEGŁA POLSKA.

W 1916r. gen. Sikorski otrzymuje stopień pułkownika. Zostaje również dowódcą 3 pułku w II Brygadzie Legionów Polskich, walczącej u boku państw centralnych.

4. Pierwsze lata niepodległej Rzeczypospolitej.

1918 rok to rok odzyskania przez Nasz Kraj oczekiwanej po 123 latach NIEPODLEGŁOŚCI. Na początku roku pułkownik Sikorski rozstaje się definitywnie ze swoją koncepcją wojskowo-polityczną - wyraża solidarność z II Brygadą pułkownika Józefa Hallera, która odmawia posłuszeństwa dowództwu austriackiemu. Żołnierze składają stopnie i odznaczenia oraz ogłoszają deklarację przeciwko państwom centralnym. Tym aktem Sikorski przekreślił całą swoją dotychczasową działalność. Był bardzo odważny – była wojna i za takie rzeczy stawiano przed plutonem egzekucyjnym. Został aresztowany, lecz sprowadzona do eskorty chorwacka dywizja zaczęła defilować przed pułkownikiem. Przewieziony do Hust na Węgrzech opracował i złożył miażdżące oskarżenie polityczne państw centralnych. Do procesu jednak nie doszło, a Sikorskiego zwolniono pod naciskiem wiedeńskiego Koła Polskiego.

Koniec roku 1918 i konflikt polsko-ukraiński zastał go w Przemyślu, a w następnych tygodniach brał czynny udział w odsieczy Lwowa. Tymczasem w Warszawie rozbrajano Niemców, a w Krakowie Austriaków. 10 listopada 1918 roku Piłsudski powrócił triumfalnie z Magdeburga, zaś następnego dnia Rada Regencyjna oddała mu dowództwo na siłami zbrojnymi. W dwa tygodnie później został Naczelnikiem Państwa, decyzją zatwierdzoną w lutym 1919 roku uchwałą pierwszego Sejmu Rzeczpospolitej. Pułkownik Sikorski podporządkował się Naczelnikowi Państwa. Tymczasem szykowała się już wojna wschodnia. Z początkiem roku 1920 Sikorski otrzymał stopień generała brygady. Podczas walk z Rosjanami zasłynął skuteczną osłona Warszawy od północy. Choć zadania jego armii były w zasadzie defensywne, Sikorski opracował śmiałą operację ofensywną, którą przedłożył na odprawie w Modlinie. Dano mu wolną rękę i wygrał. Można śmiało powiedzieć, że Sikorski miał na pewno zimną krew, stanowczość, zręczność manewrową, bystrość oceny i... żołnierskie szczęście. Po bitwie warszawskiej powierzono mu dowództwo 3 armii, podjął wówczas działania pościgowe przeciwko 1 armii konnej Budionnego na wschód od Bugu.

Stosunki pomiędzy Sikorskim a Naczelnikiem Państwa (od 1921 roku Marszałkiem Polski) układały się dobrze - związały ich działania wojenne. W kwietniu 1921 roku Piłsudski mianował go szefem sztabu generalnego i generałem dywizji. Stanowisko to było bardzo wysokie i bardzo odpowiedzialne, nic więc dziwnego, że decyzja ta zirytowała wielu generałów starszych od Sikorskiego wiekiem i stopniem.

5. Sikorski premierem polskiego rządu.

W grudniu 1922 roku pierwszy konstytucyjny prezydent Rzeczypospolitej, Gabriel Narutowicz, został zamordowany. Sikorski został premierem polskiego rządu i ministrem spraw wewnętrznych. Tak rozpoczęła się jego kariera polityczna. Gabinet Sikorskiego miał swoje osiągnięcia, bez trwałej większości w Sejmie nie przetrwał jednak długo. Po upadku jego rządu, Sikorski wyjechał prywatnie do Francji. Po upadku kolejnego gabinetu ludowca Marcelego Witosa, nowy premier Władysław Grabski zaoferował Sikorskiemu Ministerstwo Spraw Wojskowych - Sikorski stanowisko przyjął. Po upadku rządu Grabskiego, Sikorski otrzymał stanowisko dowódcy DOK VI we Lwowie. Podobno proponowano mu dokonanie zamachu stanu, którą to propozycję odrzucił jako niepoważną.

6. Działalność polityczna Sikorskiego po zamachu majowym.

W maju 1926 roku upadł kolejny gabinet i premierem ponownie został Witos. Wtedy Piłsudski poderwał wierne sobie oddziały i 12 maja wkroczył do Warszawy, dokonując zamachu stanu. Rząd wezwał garnizony, także i Sikorskiego. Ten jednak odmówił zarówno osobistego przybycia, jak i wysłania garnizonu. Przynaglony kolejnym alarmem, zdołał wysłać część swoich oddziałów okrężną drogą, lecz było już oczywiście za późno. Z DOK VI odszedł w roku 1928 i przeniósł się do Warszawy. Pozostawał w dyspozycji Ministerstwa Spraw Wojskowych, lecz tylko teoretycznie był w czynnej służbie. W 1930 roku umarła jego matka. Dużo pisał i publikował, w roku 1934 napisał książkę "Przyszła wojna", ocenioną bardzo wysoko zarówno przez znawców wojskowości, jak i humanistów.

W 1930 roku osadzono w twierdzy brzeskiej Witosa i innych polityków opozycyjnych. Sikorski nie czuł się bezpiecznie, co roku prywatnie wyjeżdżał do Francji. Był inwigilowany.

Kiedy w 1935 roku umarł Marszałek Piłsudski, Sikorski przeżył to na swój sposób. Chciał uczestniczyć w pogrzebie jako generał, uniemożliwiono mu to jednak. Zjawił się więc w katedrze Św. Jana w czarnym płaszczu i cylindrze.

W roku 1936 powstał tzw. Front Morges, będący porozumieniem, jakie zawarli Paderewski, Witos, generał Haller i generał Sikorski. Sam Sikorski wiązał z Frontem Morges duże, nawet przesadne nadzieje. W sposób nieuzasadniony wiązał też przejawy towarzyskiej sympatii polityków i generałów francuskich z dowodami poparcia dla swych poglądów politycznych. Dopiero w marcu 1939 roku, kiedy Niemcy defilowali w Pradze czeskiej, Sikorski dostrzegł, że znacznie przeceniał Francuzów.

Natychmiast powrócił do kraju, wysyłając w sierpniu list do Marszałka Polski Śmigłego z prośbą o przydział.

7. II wojna światowa.

1 września 1939r. wybuchła wojna. 5 września rząd i Naczelne Dowództwo ewakuowało się z Warszawy. Nocą, z 6 na 7 września, zgodnie z ogólnym poleceniem komendanta miasta, Sikorski również opuścił Warszawę. Ponieważ tylko Wódz Naczelny mógł go przywrócić do czynnej służby, Sikorski ruszył za nim w bezskuteczną pogoń. We Lwowie spotkał generała Sosnkowskiego, który wystawił jemu i jego towarzyszom odpowiednie dokumenty podróży. 17 września dowiedzieli się o wkroczeniu Armii Czerwonej, a o zmierzchu znaleźli Naczelne Dowództwo w Kutach. Marszałek Śmigły, choć rad z przybycia generała, nie mógł przydzielić mu żadnej funkcji 18 września Sikorski, jadąc za kolumną Naczelnego Dowództwa, przekroczył granicę z Rumunią w Czeremoszu. W niewielkim hoteliku w przygranicznym miasteczku Wyżnica, spotkał ambasadora Francji. Ten, przeczuwając internowanie władz polskich i wiedząc, że Polacy będą się bili, o ile znajdzie się ktoś z nienaruszonym autorytetem wojskowym, postanowił uchronić za wszelką cenę Sikorskiego. Po tej rozmowie, generał wyjechał do Bukaresztu. Tymczasem rząd i marszałek Śmigły Rydz rzeczywiście zostali internowani.

22 września Sikorski był już w Paryżu, a 28 września - w dniu kapitulacji Warszawy, przekazano mu dowództwo Wojsk Polskich we Francji. 30 września został premierem Rządu Jedności i Obrony Narodowej, a dnia 7 listopada, dekretem Prezydenta Rzeczypospolitej, Sikorski został mianowany Naczelnym Wodzem i Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych.

Po kapitulacji Francji, w maju 1940 r. udał się do Londynu, który stał się nową siedzibą polskich władz. Po rozmowach z premierem brytyjskim zarządził ewakuację wszystkich polskich oddziałów z terenu Francji.

Dzieje politycznej emigracji polskiej w Anglii były dość burzliwe i kontrowersyjne. Wierzące w swój powrót do kraju partie i frakcje nadal były bardzo czułe na punkcie swego miejsca i ważności. Czasem poczynania ich działaczy przybierały nawet formę skandalu, np. gdy podczas pierwszej wizyty Sikorskiego w Kanadzie, w kwietniu 1941 roku, po wylądowaniu generał dowiedział się, że nie jest już premierem. Informacje te, oczywiście nieprawdziwe, rozprowadzał w mediach polski ambasador w USA, dodając przy tym że Sikorski uciekł z Londynu bojąc się bombardowań. 5 sierpnia 1940r. bardzo uroczyście podpisano polsko brytyjską umowę wojskową, a już trzy dni później zaczęła się Bitwa o Wielką Brytanię – największa, prawie trzymiesięczna bitwa powietrzna wszechczasów. Żołnierze Sikorskiego stali się poważnym atutem – mieli za sobą zwycięski Narvik, a teraz jeszcze pięknie zapisany udział w tej Bitwie. Sikorski miał swoją wizję powojennej Europy – myślał o stworzeniu federacji państw środkowoeuropejskich, której osią mogłaby być unia polsko – czechosłowacka. Projekty Sikorskiego przyjmowane były przez Brytyjczyków z uznaniem i powagą. 24 grudnia 1940r. awansowano Sikorskiego do stopnia generała broni. W lutym 1941 roku otrzymał doktorat honoris causa uniwersytetu w St. Andrews. Podczas rozmów z prezydentem stanów Zjednoczonych Rooseveltem przedstawiał zarówno sprawę ludobójstwa hitlerowskiego, jak i interesy mniejszych państw europejskich.

Dnia 22 czerwca 1941r. armie niemieckie uderzyły na Związek Radziecki. Większość zachodnioeuropejskich ekspertów wojskowych obliczała wytrzymałość Rosji na tygodnie. Innego zdania był Sikorski, który uważał, że ZSRR oprze się Niemcom. Już 27 czerwca przekazano Sikorskiemu sugestie radzieckiego ambasadora w Londynie, Majskiego – Rosja proponowała utworzenie w Moskwie polskiego komitetu narodowego i wyposażenie ewentualnych oddziałów wojskowych, jedno i drugie z warunkiem rezygnacji z granicy ustalonej traktatem ryskim i przyjęcia linii demarkacyjnej istniejącej w roku 1941. Sikorski postawił własne warunki, postulując m.in. anulowanie traktatu niemiecko-radzieckiego z sierpnia i września 1939 roku i uwolnienie wszystkich jeńców oraz przekazanie ich do dyspozycji rządu polskiego. W trakcie dalszych rozmów sprawę granic pozostawiono w zawieszeniu, Anglia nie mogła bowiem poprzeć nieustępliwego stanowiska polskiego. W rządzie polskim nastąpił kryzys, jednak Sikorski zdecydował się nie oglądać już na nic. 30 lipca w obecności Churchilla podpisano układ polsko-radziecki. 10 sierpnia uwolniony z więzienia generał Władysław Anders został dowódcą Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Już 24 października Churchill proponował przeniesienie formowanych w ZSRR wojsk polskich do okupowanego przez wojska angielskie i radzieckie Iranu. W związku z tą sprawą 31 października Sikorski ruszył do Moskwy. 2 grudnia rozmawiał tam ze Stalinem i uzgodniono transport jednostek polskich na południe ZSRR. Sytuacja żywnościowa w Rosji była tragiczna. 70-tysięczna armia polska swoje racje żywnościowe dzieliła się z tłumem uwalnianych cywilów. Stalin wyraził zgodę ewakuacji wojska do Iranu, przeprowadzono ją błyskawicznie. 8 czerwca generał Anders postawił postulat wycofania reszty wojska z Uzbekistanu, gdzie stacjonowało, czemu jednak Sikorski był przeciwny, uważając je za pewną rękojmię możliwości zbliżenia z Rosją. Ostatecznie 8 lipca rząd ZSRR wyraził zgodę na ewakuację reszty oddziałów polskich wraz z rzeszą cywilów. Koncepcja Sikorskiego przestała istnieć, porozumienie ze wschodnim sąsiadem okazało się o wiele trudniejsze niż sądził.

13 kwietnia 1943r. Niemcy ogłosili wiadomość, że w Katyniu odkryto masowe groby tysięcy oficerów polskich, zabitych strzałem w tył głowy. Sikorski zareagował bez porozumienia z władzami alianckimi – mimo odrzucenia przez Moskwę oskarżeń niemieckich, generał Kukiel, jako minister obrony narodowej, stwierdził konieczność dokładnego zbadania tej sprawy przez właściwą instytucję międzynarodową, jaką jest Międzynarodowy Czerwony Krzyż. Wobec tego oświadczenia, w nocy z 25 na 26 kwietnia Mołotow odczytał ambasadorowi polskiemu, Tadeuszowi Romerowi, notę o zerwaniu stosunków dyplomatycznych.

8. Ostatnia podróż gen. Sikorskiego.

Sikorski postanowił lecieć na Bliski Wschód, do polskich formacji. 24 maja wyjechał z Londynu na lotnisko Swindon, a wraz z nim płk. Marecki, Adam Kułakowski, adiutant por. Ponikiewski, mjr. Cazalet i córka generała, Zofia Leśniewska. Lecieli czterosilnikowym Liberatorem. O 9.30 samolot wylądował na Gibraltarze, 26 maja generał lądował już w Kairze. Spędził tam cztery dni na rozmowach z generalicją brytyjską i amerykańską. Liberator pozostał w Kairze, a do Iranu udano się lżejszą, dwusilnikową maszyną. W Kirkuku (Irak) była 5 Kresowa Dywizja Piechoty. Przed wyjazdem z Londynu informowano generała o niechętnych mu nastrojach, tym bardziej był zaskoczony widząc tak wielkie oddanie w oczach żołnierzy 15 Pułku Ułanów Poznańskich. 7 czerwca wizytował dywizję Strzelców Karpackich, zaś 12 udał się do Quizil Ribat, niedaleko Bagdadu, gdzie wizytował Brygadę Pancerną. 27 czerwca przemówił do kraju z radiostacji w Bejrucie, skąd udał się do Palestyny, a następnie wrócił do Kairu. 3 lipca wsiadł do tego samego Liberatora, przed siedemnastą samolot wylądował w Gibraltarze.

4 lipca w nocy udano się na lotnisko. Po sprawdzeniu sterów, załadowaniu poczty i wejściu pasażerów samolot stanął na początku pasa startowego. Była 23.07, pogoda bardzo dobra, wiatr słaby, widoczność 10 mil. Wygaszono reflektory, paliły się tylko światła pasa startowego. Liberator wystartował prawidłowo, na wysokości 150 stóp pilot wyrównał lot, jednakże w kilka sekund później samolot zaczął dość stromo opadać w morze przy wszystkich pracujących silnikach. Tuż nad wodą pilot wygasił silniki. Liberator spadający pod kątem 20 stopni uderzył w morze...

Ocalał tylko pilot, kpt. Edward Max Prchal, Czech. Ciało generała było straszliwie okaleczone, czterech ciał (w tym pani Leśniewskiej) nigdy nie odnaleziono. Prace komisji śledczych powoływanych do zbadania przyczyn katastrofy nie przyniosły żadnych rezultatów. Zeznania świadków często były sprzeczne, szereg wątpliwości do dziś nie zostało wyjaśnionych. Generał Władysław Sikorski został pochowany w Newark pod Londynem, na cmentarzu lotników polskich. 17 września 1993 roku, jego prochy przeniesiono na Wawel.